Nog even en dan zal het updaten van deze WebLog eindigen. Na zes jaar bloggen is het dan mooi geweest. Tot die tijd zullen er nog enkele schrijfsels uit het archief voorbij komen. Schrijfsels waarvan inmiddels een uitgebreide selectie ook in boeken is vastgelegd. Binnenkort komt daar nog een boekje bij. En intussen ben ik ook te volgen via Twitter.

Op deze WebLog was er af en toe natuurlijk ook aandacht voor schaken, zoals in oktober 2008: Wilhelm Steinitz in de EreGalerij.

Wilhelm Steinitz

De eerste officixeble wereldkampioen schaken, dat was in 1886 de Oostenrijker (en latere Amerikaan) Wilhelm Steinitz, die op 17 mei 1836 werd geboren in Praag. In een serie partijen in New York, Saint Louis en New Orleans versloeg Steinitz de Poolse Duitser Johannes Zukertort met 10-5. En zo was Steinitz de eerste onbetwiste kampioen.

Twintig jaar eerder won hij al een match van Adolf Anderssen, die in de periode van 1851 tot 1866 voor de sterkste schaker ter wereld doorging. Daaraan ten grondslag lag zijn zege in het eerste internationale schaaktoernooi, dat in 1851 door de Engelse schaakmeester Howard Staunton in Londen werd georganiseerd. Na die zege in 1866 werd Steinitz al wel gezien als sterkste schaker ter wereld, maar officieel wereldkampioen, dat was hij toen nog niet.

Net zo min als de Amerikaan Paul Morphy, die in 1858 Anderssen versloeg in Parijs. Al stond het 19-jaar jonge schaakwonder toen wel bekend als "Champion of the World". Dat was trouwens maar voor even; kort na zijn overwinning bexebindigde Morphy zijn schaakloopbaan ook alweer.

Ook de al genoemde Howard Staunton werd gezien als de dominantste schaker van een tijdperk (1843-1851), evenals de Fransman Louis de la Bourdonnais (1834-1840). Maar net als Anderssen en Morphy, zijn ook zij geen officixeble wereldkampioenen. Wilhelm Steinitz dus wel, briljante speler ook die Steinitz. Ondanks alle ellende die hem in zijn leven trof.

Zo had hij reuma aan beide benen, werd zijn rechterknie ooit kapot getrapt door een paard, doodde een zonnesteek hem eens bijna, stierven zijn vrouw, dochter en broer, werd er een moordaanslag op hem gepleegd, verlamden twee beroerten hem half, raakte hij schaakrubrieken kwijt en werd hij bedrogen door uitgevers.

En toch was hij met zijn prettige lach en zijn glinsterende bruine ogen altijd weer een sympathieke verschijning en ook zijn spel leek niet onder zijn tegenslagen te lijden. Vele schakers zou hij vermorzelen. Ook in officixeble WK-matches.

In zijn tijd ontstond de gewoonte dat de zittende wereldkampioen in een tweekamp verslagen kon worden door een uitdager. Regels omtrent de uitdaging waren er niet. In feite was het de wereldkampioen die bepaalde wanneer en tegen wie hij zijn titel op het spel zette. Geld speelde daarbij uiteraard een rol. Het geld wat Steinitz tijdens zijn carrixe8re verdiende, gaf hij overigens altijd ook meteen weer uit. Rijk zou hij ook niet worden, integendeel zelfs.

Na de ruime zege op Zuckertort in 1886, versloeg hij de Russische uitdager Michail Tsjigorin in 1889 (+10-6=1), de Hongaarse Brit Isidor Gunsberg in 1890/1891 (+6-4=9) en Tsjigorin nog eens in 1892 (+10-8=5). Steinitz was toen al 56 en dat was in die tijd behoorlijk bejaard. Dat hij twee jaar later van de Duitser Emanuel Lasker verloor (+5-10=4), was dus ook geen wonder.

Steinitzx92 grote geheim was dat hij uitstekend kon verdedigen. Aanvallen, offeren en combineren, dat konden zijn tegenstanders ook wel. Steinitz realiseerde zich echter als geen ander, dat je in het schaakspel alleen aanvallend iets kunt uitrichten als er iets mis is met de stelling van de tegenstander. Zoals een verzwakte koningsstelling, een vrijpion, een zwakke pion, zwakke velden, een stuk buitenspel, gebrek aan harmonie en aan centralisatie. Steinitz noemde die voor- en nadeeltjes de Elementen van de Schaakstrategie.

Jarenlang studeerde hij erop. Schaken bezielde hem nu eenmaal. Hij hield ervan, net als van een goede sigaar. Hij zag schaken als een kunst en zichzelf als een kunstenaar. Hij bestuurderde ook meer de theorie dan dat hij daadwerkelijk schaakte. Maar daardoor vond hij dan ook een leidraad waarmee hij bijna altijd de goede zetten kon bedenken, ook als er niets te offeren of te combineren viel.

Hij schreef er ook allerlei artikelen over. Maar zijn tegenstanders leken er maar weinig van te begrijpen, in ieder geval wisten ze zich geen raad met Steinitzx92 strategiexebn. Alleen Emanuel Lasker, aan wie hij dus in 1894 zijn wereldtitel verloor, kreeg het op een gegeven moment door.

In 1899 bexebindigde Steinitz zijn schaakcarrixe8re toen hij, voor het eerst sinds hij op 12-jarige leeftijd met schaken begon, zonder prijs huiswaarts moest. Financieel geruxefneerd en psychisch gebroken eindigde zijn leven in een zenuwinrichting. Op 12 augustus 1900 werd een hartaanval de schaakpersoonlijkheid fataal. Zijn erfenis is groot, vooral op het gebied van de schaaktheorie.